Vandring del 2: 9. Røvika eller Revika ?

Når vi går frå Kvilbua og Markaplassen kjem Revika som det blir sagt, eller Røvika som det skrives, til syne. Første gong ein finn garden omskrive er i 1490, da omtalt som Rørwiik.

Mye tyder på at garden var delt, der andre delen omtales som Sindisåker (Sør-Røvika).

Delen ned mot sjøen er også omtalt som Havet.

Tyinga av navnet kan ha fleire variantar: Røvik eller Rydvik kjem nok av å rydde jord.

Revika, som vi seier, Re kan tyda heilagdom. Men at det er ei vik er nokså klårt.

Anders er første oppsittar som er nevnt i 1520. Han svara 2 lodd sølv i omframskatt, i tillegg var det leidangskatt på 1 pund smør og 1 vog melk. (Var det nokon som klaga på dagens eiendomskatt?)

Elles har det vore mykje embetsmenn som fut, sorenskrivar, og militære befalsmenn som budde på garden. Men felles for mange av dei var at dei åtte garden i felles-skap med div. institusjonar. Nedafor stuelåna ligg det ein kjellar som har ein-meters kvitkalka steinmurar, og kan vere frå 1600talet. Kva den har vori nytta til kan ingen med sikkerheit seia. I taket står det smidde jernkrokar, og at dei var nytta til å binde opp fangar den tida futen budde her, og at det kanskje var fengsel. Eller det har vore vinkjellar her ,så sjersantar, majorar og kapteinar som budde på garden, kunne lagre sine drikkevarer den tid det var dragonkvarter her. Potetkjellar var det ikkje, for poteten kom ikkje hit til lands før kring år 1760, men kjellaren fulgte nok med den også når garden var på salg, og det har den vore mange gonger.

Kjøpesummen for garden har gått både opp og ned, etter korleis tidene har vori. Men heile tida var ein gard det mest verdifulle som kunne kjøpast. Her var det husrom og jord så det kunne avlast mat til fleire enn seg sjølv. Og mat var det viktigaste som dei viste om i den tida.

I dag er ei lita hytte på ein bergskrent ned mot sjøen meire verd enn ein stor gard.

Nei, dei var rare før i tida - - - eller er det verdimåla våre som er rare?

Men i 1868 kjøpte staten garden til kappelangård for Inderøy. Han som solgte garden , var eigar i eit år, etter og ha kjøpt av Ole Sundfær som tok av kårjord på Havet. Men selgaren fekk god betaling av staten.

Første kapellan som var i Røvika: C. W. Pine, den siste var H.K. Solbu. I mellomtida har det vore 12 forskellige prestar der: C.W. Pine, S. Vik, H. Grimelund, T. Lunde, E.J. Nilssen, K. Lyshoel, C. Finsaas, N. C. Bonnevie, O.A. Knarlag, K. Fosse, K. Nilsen, H.K. Solbu.

Ein prest, S. Vik, har drevi garden sjølv, elles har det vore paktarar av hus og jord. Frå 1913 og fram til i dag, har garden vore drive av same familie, som i 2003 vart sjølveigar.

Når garden vart kappelangård, var det 8 husmannsplassar her: Sneve, Raugrinda, Rauenget, (Skogen), Marka, Sjøjerdet, Øvre og Nedre Sjøsveet, Øssebekken, tidlegare også Rønningen.

Men første husmannsfolket som er omskrive er frå 1762, og budde i Reviksjøen. Han heitte Rasmus Hanson (24 år) og Giertrud (14år). I 1765 er det døypt ei gjente frå denne plassen. Foreldra var tenestefolk til kaptein Kiøbing i Røvika. 4 år seinare blir det døypt ein gut derifrå, og 4 år deretter står det at det var gravferd etter Gjertrud som døyde av blodsott.

(Blodsott/Blodgang er det same som dysenteri. Dette er ein smittsom sjukdom i tarmkanalen, som mellom anna gjev blod i avføringa. Derfor navnet. På 1700 talat var det mange, serleg unge, som døde av sjukdomen da det ikkje var efektive medesinar mot det. Epedemiane oppstod når det var varmt i veret, og ved dårlege hygieniske forhold, likeså dårleg drikkevatn.

I dag finnes effektive medisiner, men på 1700 tallet var det ein fortvilt og frykta sjukdom.

Var det nokon som snakka om ”Gode gamle dagar ”?

Denne plassen, Reviksjøen, er ikkje nevnt i seinare folketellingar, men er truleg den same som Sjøsveet.

Det er der vi passerer på vår videre vandring langs ”Vargdalen”. Dette har vore to plassar (øvre og nedre Sjøsveet).

Etter navnet er nok jorda dyrka ved brenning og avsviing frå sjøen og oppover.

Det var husmannsplassar til ut i 1930 - 40 åra. Da vart først nedre Sjøsveet bortleid på åremål til Rasinus Klepp, som sidan kjøpte både øvre og nedre Sjøsveet.

Litt lenger ned, kjem vi til ein benk der vi set oss ned og funderar på kvar vart det av desse futane, majorane, sorenskrivarane og husmennene?

Alle artikler:

Vandring del 1: 1. Vangshylla

Langs stien har det foregått mye spennende opp gjennom tida. Nils Undersåker forteller i denne artikkelserien om selvopplevde hendelser og gjenfortalte historier om folk og hendelser langs stien. Svein Jørum har illustrert mange av artiklene. Vi startar frå Vangshylla. Den personen eg først og frems tenker på da, er Georg Voldseth. Mitt første møte med […]

Vandring del 1: 2. Husmannsplassane

Frå Vangshylla tek vi gamlevegen, som vart laga først på 1800-tallet og vart brukt fram til 1930, da det vart ny veg til Vangshylla. Vidare opp bakkane til Dalenget. Her kjem vi dit husmannsplassen ”Lisa-råa” låg. Før vi fortsett, skal vi sjå litt på historia til husmannsplassane generelt. Før år 1720 var det svært få […]

Vandring del 1: 3. ”Gælnværsnatta”

Når vi tek vegen som går mot Rotvold, kjem vi dit ”Sjøbakken” låg. I 1875 var smeden Peder Sveinsson og Jakomina Jonsdotter plassfolk der. Dei fekk ei dotter, og navnet Jakomina likte dei så godt, at dei kalla dotter si og for det. I 1891 vart ”Sjøbakken” nedlagt som husmannsplass. Vi vandrar vidare til ”Syvsvedalen”. […]

Vandring del 1: 4. Bjønndrapet

I dag går vi fra Sysvedalen, over Bjønndalen, utover ”Halleran” mot Sjøbygda (Forsgrenda). Det som er spesielt med stien her, er at det er einaste leia ein kan kome fram i dette terrenget. Etter å ha passert hyttefeltet på Rotvold, kjem vi til ein lysning som ein gong har vore dyrkajord, ”Rotsveet”. Det ligg i […]

Vandring del 1: 5. Bedemannen

Når vi har fortært nistepakken oppe på ”Høghallaren”, starter vi opp att. No går stien langs ein fjellskrent med ei ur under. Vi får tru det går betre med oss enn med ein kar frå Sjøbygda som hadde vore på Vangshylla eit ærend. Der hadde han fortært sterke saker, og ballansen var vel heller dårleg, […]

Vandring del 1: 6. Sjøbygda

– eigentleg er dette to grender: ”FORRSGRENDA” – som på 1800tallet hadde 6 heimar, i dag er det 3 som er fast busett. ”ULVINBAKKEN” – der var det også 6 heimar på 1800tallet, men i dag er det berre ein plass som har fast busetting. Men i begge grendene er det fleire sommarhus. I Ulvinbakken […]

Vandring del 1: 7. Mat og vær !

Ved stien mellom Sjøenget og Mariaplassen står det ein lund med store almetrær. Går vi attende i tid – før 1800,var alm nærmast eit ”hellig ” treslag. Eit gamalt ordtak sa:”Eit almetre er meir verd enn heile skogen.” Grunnen var nok at barken på alm var ein viktig ingrediens når dei laga barkebrød. Furubark var […]

Vandring del 1: 8. Året er 1705, ein søndag først i mai

Peder Råen og kona, plassfolket på Rå (eller Råa som dei sa)kjem gåande på stien over berga frå Sjøbygda til Rå. Dei går kveldstur for å sjå og lukte våren her. For da som no – over berga her når blåveis og kvitveis står som ein skog – får du eit ”vårkikk”, av og nyte […]

Vandring del 1: 9. Rostadsjøen – Alle’en – parken

I 1823, da Massi Olsdatter Rostad gifta seg med Jørgen Richter, stod det 3 tre i hagen på Rostad. Ei rogn som ho hadde planta som barn, ei osp og ei selje. Sidan vart det fylt på mange hundre lass med jord i hagen og på berga nedafor. Det vart planta ei mengde med tre […]

Vandring del 1: 10. ”Plasskaillan”

Når du har fått med deg det som står på oppslagstavla på Rostad tek du stien ned mot Rostadbakkan. Her gjekk husmennene til og frå arbeid på gården. Her gjekk ”krøttera” når dei skulle på beite, og her går du for å sjå og høyre. Rostadbakkan besto av ein liten koloni husmansplassar. Maria Hegdal Valberg […]

Vandring del 1: 11. Husmannens levekår

Vi er fortsatt i Rostadbakkan, nærare bestemt i Nerbakken. Den 5. april 1836, underskreiv (med iholden penn) Jakob Pedersen Rostadbakken, husmannskontrakt med Jørgen Richter, på at han skulle få overta halvdelen av plassen som Peder Jakobsen (faren) hadde, under visse forpliktelser: Han skulle betale 5 Speisidaler i årleg leie. Det skulle være forsvarleg gjærde rundt […]

Vandring del 1: 12. Industrieventyret på Rostad

Har du hatt det triveleg i ”Kveinbua”? Det var der vi skiltes sist. Du har nok høyrt vatnet som renn i bekken like bortanfor, (Kvernbekken) og så har du vel sett på den flotte ”Kveinhusmuren”, som var grunnmur for ei kvern, dreve av vatnet i bekken. ”Kveinhusmuren” er den einaste synlege rest av det som […]

Vandring del 1: 13. Dei siste plassfolka

Når vi går stien frå ”kveinbua”, forbi der saga sto, kjem vi gjennom eit plantefelt med furu. Kjem vi i august er furuplantene omkransa av rosa blomster som går over i purpurrau farge. Det er Geitramsen som dekorerer vår vei. Så kjem vi dit husmannsplassen Kvernbakken låg. Kring 1820 rydda Petter Kristian Brunech denne plassen. […]

Vandring del 1: 14. SKREDDAREN.

Når vi går gammelvegen frå Hegdalsness, forstår vi dette var berre ein kjerreveg. Men når første bakken er unnajort, kjem vi til ei lita slette: ”Haugabakken”, dette var storåkeren i ”Nausthaugen”, ein husmannsplass litt lenger fram. Siste plassfolka her var Olive og Sivert Jørginus Arntsen. Sivert, f. 1836, for rundt på gardane og sydde kleda. Han tok 2 kroner for å sy ein dress. Når skreddaren kom måtte kjøkenbordet være ledig, for han sat oppå bordet når han sydde.

Vandring del 1: 15. Siste etappe

Vi går langs åkerkanten ned mot Hegdals-skjæra. Her stod det laksenot før, men no står det berre eit par jarnteiner utpå skjærspissen som var brukt til og feste landgarnet i. Men fint er det her bortover svaberga, der stien snor seg mellom einerbuskane. Dette har dei nok sett dei som har hytter her og. Ei […]

Vandring del 2: 1. Brennvinsbøtta

Vi har no forlenga kulturstien Vangshylla – Undersaker, til Håggåholmen. Vi skal no vandre den nye leia, fra det ene friområdet til eit anna: Simastøa – Haugen. Også her skal vi stoppe opp når vi passerer severdigheter av gamal og ny dato. Ved parkeringsplassen i Simastøa er det kartoppslag over kulturstien begge leiene. Det var […]

Vandring del 2: 2. Eit «karsleg» kvinnfolk.

Det første kulturminnet vi møter når vi starter på ”Sjøbakkin”, er Naustjale. Det var to plasser som heitte det. Den eldste låg nærmast sjøen. I 1850 fekk Ola Sivertsønn og kona Olava rydde seg husmannsplass her. Det var søstra til Ola, Beret som var gardeigar. Ho var enke, og såleis hadde ho nok bruk for […]

Vandring del 2: 3. Lin-fiskarane på leira

Vi tek av frå ”Sjøvein” til høgre, da passerer vi der ”Asphaugen” låg. Dette var husmannsplassen som Sivert Larson og kona Ingeborg Anna Jystad fekk feste på i 1850, av mora, Beret, og stefaren Falkor. Dei hadde to døtre, Anna Bergite og Jonetta. Plassen dei rydda var forholdsvis stor for dei hadde ku i tillegg […]

Vandring del 2: 4. «Storfossen»

Vi går langs elva eit stykke oppover til det kjem ei bru over elva. Eit lite stykke lenger opp er det ein foss,”Storfossen”. Elva som renn her, samlar vatn frå fleire grender her på Utøy. Derfor har elva mange navn: Hoinsåkervlva som den heiter her, deler seg like ovafor fossen. Der er det Kvamselva som […]

Vandring del 2: 5. Om folk og skatter på «Hølma»

Når vi fortsetter vår vandring, og passerer fleire fritidshus, ser vi Kvamsholmen. Den er nok den eldste av husmannsplassane på Kvam. Den er nevnt alt i 1701, men er nok mye eldre. Her har det vori aktiviteter av mange slag i dei ulike tider: Fisket har vore dreve herfra til alle tider, kaiannlegg, saltutvinning, gårdsbruk, […]

Vandring del 2: 6. Stor-drivarn Anton

Når vi er på Kvamsholmen, kjem ein ikkje unna ”Gamel – Hauberin” og sagbruket der. Dette var i den tida storindustri. Derfor må eg fortelle litt om denne mannen som fekk til så mye.

Vandring del 2: 7. Om salt og hårde tider

Når vi går frå Kvamsholmen, kjem vi forbi der det har stått ei saltbu. Nede ved sjøen er det ei grop i terrenget der sjøen renn inn når det er stor flo. Der demte dei att slik att sjøen vart verande der.

Vandring del 2: 8. Skogsvandring

No skal vi vandre i fint og fredfullt skogsterreng på fine stier, der gran er det dominerande treslaget i forskelige utviklingstrinn. Fra spirende granfrø, plantefelt til hogstmoden skog. I ei tjønn fins det amfibier, i tretoppane syng fuglane og mellom trea leikar rev og hare ”sisten”, du må berre gå varsamt, sjå og lytte så opplever du alt.

Vandring del 2: 9. Røvika eller Revika ?

Når vi går frå Kvilbua og Markaplassen kjem Revika som det blir sagt, eller Røvika som det skrives, til syne. Første gong ein finn garden omskrive er i 1490, da omtalt som Rørwiik.

Vandring del 2: 10. Ørsebekken og Havet

Vi satte oss på ein benk i forrige vandring. Hustuftene etter husmannsplassen Øssebekken, som det seies til dagleg, ligg på sletta nedafor her. Når vi no sit her, skal eg fortelle litt om denne plassen. Navnet kjem truleg av ”aur” (ør), grusør i utløpet av Havelva. I 1865 dreiv Lorns og Margrete denne plassen. Lorns […]

Vandring del 2: 11. Holmen eller ?

Holmen, som ikkje er nokon holme, for den er jo landfast, men det er i nyare tid det er laga fylling så ein kan koma over om det er flo sjø. Men den har fleire navn: Haugen friområde, Volholmen, Hjulstadholmen,Jonholmen og Håggåhølmin.

Info